MAHMUD PAŞA KÜLLİYESİ

Eminönü İlçesi'nde, Nuruosmaniye Külliyesi'nin kuzeydoğusunda yeralan külliye cami, türbe, hamam, han, medrese, imaret ve sıbyan mektebinden oluşmaktaydı. Fakat günümüze kadar ancak cami, türbe, han ve hamam ulaşabilmiş; diğer kısımları ise ortadan kalkmıştır. Bu kompleks ilk büyük vezir külliyesidir ve Fatih Külliyesi'nden sonra 15. yüzyıla ait en önemli yapı grubudur. 1460'lı yılların başında inşasına başlanan külliyenin camisi 1462'de tamamlanmış; diğer kısımlarının inşası ise 1474 yılına kadar sürmüştür. Külliye Sadrazam Mahmud Paşa tarafından Mimar Atik Sinan'a yaptırılmıştır.

Cami iki büyük kubbe ve etrafında üçer ufak kubbe ile örtülüdür. İçersindeki mavi üzerine beyaz yazılı çiniler sonradan konulmuştur. Minber ile mihrabı işlemeli mermerden yapılmıştır. Son cemaat yeri 6 kesme taş sütun üzerine 5 kubbelidir. Son cemaat' yerinin arkasında beş kubbeli bir giriş kısmı daha vardır. Yanlardaki ufak kubbeler altında koridorlar yer alır. Kıble kapısının üzerinde hicri 868 tarihli ve caminin yapılış tarihini belirten bir kitabe bulunmaktadır. Kapısının etrafı işlemeli mermerdendir. Kapının yanında Sultan III. Osman'a ait tamir kitabesi yer almaktadır. Çıkan bir yangında büyük zarar gören cami 1755 yılında Sultan III. Osman tarafından tamir ettirilmiştir. Cami 1766 yılı depreminde yıkılmış, 1785 yılında tamir görmüştür. 1827 yılı yangınından sonra 1829 yılında tekrar tamir edilmiştir. Görmüş olduğu bu tamiratların doğal bir sonucu olarak, özellikle cami içerisindeki bezemeler orijinalliklerini kaybetmişlerdir. Kesme taştan tek şerefeli minaresi 1936 restorasyonundan sonra bu günkü şeklini almıştır.

Avlusundaki çeşme ve sebil Darüssade Ağası Mustafa Ağa tarafından yaptırılmıştır. Haziresinde Mahmud Paşa'nın türbesi vardır. İstanbul� un en eski han ve hamamları olan Mahmud Paşa Hamamı ve Kürkçü Han ise caminin kuzeyinde yer alırlar. Caminin doğusunda bulunan medresenin sadece bir dersanesi günümüze ulaşmıştır.